In het land van de rendieren

In Nederland zie je ze alleen op kerstkaarten, maar hier in Lapland lopen ze écht. Soms rustig grazend langs de weg, soms ineens midden op de weg, alsof ze weten dat dit hun land is, en wij slechts passeren.

De eerste keer dat we er één zagen, stopten we direct. Daar stond hij: een rendier met een wat rommelige vacht en indrukwekkend gewei, kalm kauwend op wat mos. Alsof hij zeggen wilde: “Jullie zijn hier nu, maar vergeet niet waar je bent.”

Een dagelijks gezicht in Lapland

In de zomer zijn rendieren bijna overal te vinden, van de bermen tot zelfs in dorpen. Ze horen bij het landschap zoals de berken en de meren. Vaak hebben ze reflecterende halsbanden om, zodat ze ook in de schemer goed zichtbaar zijn. Toch is het opletten geblazen; een plotselinge sprong kan zomaar een aanrijding betekenen.

Hier in Västerbotten lees je regelmatig borden met “Varning för renar”.

Maar wat veel mensen niet weten, is dat ook simpele zwarte plastic zakken aan stokken langs de weg een waarschuwing kunnen zijn. Sámi-herders knopen ze er soms neer om te laten weten dat er rendieren in de buurt zijn, een stil teken tussen de locals dat je even extra voorzichtig moet rijden.

Een gewei voor iedereen

Wat bijzonder is: bij rendieren dragen niet alleen de mannetjes, maar ook de vrouwtjes een gewei. Dat maakt ze uniek in de hertensoort. De mannetjes werpen hun gewei af na de paartijd in de herfst, terwijl de vrouwtjes het vaak pas verliezen in het voorjaar, zodat ze het tijdens de winter, wanneer ze drachtig zijn, nog kunnen gebruiken om voedsel te zoeken onder de sneeuw en zich te verdedigen bij voedselschaarste.

Als je goed kijkt, zie je dat het gewei bedekt is met een zachte, fluweelachtige huid vol kleine bloedvaten. In de zomer kan dat zelfs wat bloeden of rafelen, iets wat er wild uitziet, maar volkomen natuurlijk is.

Klikkende hoeven

Wie ooit een groep rendieren van dichtbij heeft gehoord, vergeet dat geluid nooit meer. Hun hoeven maken een zacht, ritmisch klikgeluid bij elke stap. Dat komt doordat een pees over een botje in de poot schiet wanneer ze lopen. Het lijkt bijna op het tikken van een klok, en sommige onderzoekers denken dat rendieren zo met elkaar in contact blijven als het zicht slecht is, bijvoorbeeld tijdens sneeuwstormen of in de poolnacht.

Dat klikgeluid hoor je soms ook als je ze rustig voorbij ziet trekken, alsof ze met elkaar fluisteren zonder woorden.

Stilte en respect

Wat me het meest raakt, is de rust die ze uitstralen. Als we met de camper rijden en een groep rendieren midden op de weg zien staan, zet je de motor uit, open je het raam, en wacht je gewoon. Soms duurt dat minutenlang. Je hoort hun hoeven op het asfalt, het zachte gesnuif, het klikken in de stilte. En dan, zonder haast, lopen ze verder, alsof de wereld in hun tempo beweegt.

In Lapland leer je al snel dat de natuur het ritme bepaalt. Rendieren herinneren me daar elke dag aan. Ze laten zien dat je niet alles hoeft te beheersen, dat soms stilstaan precies is wat je moet doen.